Oyun Bağımlılığı
Oyun bağımlılığı DSM-5 ve ICD-11'de tanınan bir durumdur. Erken farkındalık ve doğru yaklaşım ile önlenebilir.
Dünya Sağlık Örgütü (DSÖ), 'Oyun Bozukluğu'nu (Gaming Disorder) ICD-11'de resmi bir tanı olarak kabul etmiştir. Aşağıdaki belirtiler DSM-5 İnternet Oyun Bozukluğu kriterleri ve ICD-11 rehberliğine dayanmaktadır.
DSM-5 / ICD-11 Belirtileri
9 belirtinin tümü aşağıda.
Zihinsel Meşguliyet
Oyun oynamadığı zamanlarda bile sürekli oyunla ilgili düşünme, bir sonraki oyun oturumunu planlama veya geçmiş oyun deneyimlerini zihinde tekrarlama.
Yoksunluk Belirtileri
Oyun oynayamadığında huzursuzluk, kaygı, üzüntü veya sinirlilik hissetme. Bu duygular yalnızca oyun oynamakla hafifler.
Tolerans Gelişimi
Aynı tatmin düzeyine ulaşmak için giderek daha fazla süre oyun oynama ihtiyacı hissetme. Önceki süreler artık yeterli gelmez.
Kontrol Edememe
Oyun süresini azaltma veya bırakma girişimlerinin başarısız olması. 'Son 5 dakika' söyleyip saatlerce oynamaya devam etme.
Diğer Aktivitelere İlgi Kaybı
Daha önce zevk alınan hobiler, spor veya sosyal etkinliklere ilginin azalması. Oyun dışındaki her şey 'sıkıcı' olarak nitelendirilir.
Olumsuz Sonuçlara Rağmen Devam Etme
Okul başarısızlığı, aile içi çatışma veya sağlık sorunlarına rağmen oyun oynamaya devam etme.
Süre/Düzey Hakkında Yalan Söyleme
Aile veya arkadaşlara oyunda ne kadar süre geçirdiği hakkında yalan söyleme veya gizleme.
Duygusal Kaçış Aracı Olarak Kullanma
Stres, kaygı, suçluluk veya çaresizlik gibi olumsuz duygulardan kaçmak için oyun oynama.
İlişkileri ve Fırsatları Riske Atma
Oyun yüzünden önemli ilişkilerin, eğitim veya kariyer fırsatlarının tehlikeye girmesi veya kaybedilmesi.
Yukarıdaki belirtilerden kaç tanesi çocuğunuzda var?
Bu bir tanı aracı değildir. Yalnızca yönlendirme amaçlıdır.
İzlemeye devam edin
Şu an ciddi bir endişe görünmüyor. Çocuğunuzun oyun alışkanlıklarını izlemeye devam edin.
Sağlıklı Oyun Rehberi→Risk Faktörleri
Bireysel Faktörler
- Düşük özsaygı ve sosyal kaygı
- Dikkat eksikliği (DEHB) tanısı
- Dürtüsellik eğilimi
- Depresyon veya anksiyete
- Yalnızlık hissi
Aile Faktörleri
- Denetimsiz ekran kullanımı
- Aile içi iletişim eksikliği
- Ebeveynlerin dijital okuryazarlık yetersizliği
- Otoriter veya ilgisiz ebeveynlik stili
- Aile içi çatışma ve stres
Çevresel Faktörler
- Kolay erişilebilir ve sınırsız internet
- Akran baskısı ve sosyal çevre etkisi
- Akademik başarısızlık ve okul sorunları
- Sınırlı sosyal veya fiziksel aktivite imkanı
- Pandemi gibi izolasyon dönemleri
Önleme Stratejileri
Dengeli Yaşam Stili
Oyun süresini fiziksel aktivite, sosyal etkileşim, uyku ve akademik çalışma ile dengeleyen bir günlük rutin oluşturun.
Açık İletişim
Çocuğunuzla oyunlar hakkında yargılamadan konuşun. Oyun deneyimlerini, arkadaşlıklarını ve duygularını paylaşmasını teşvik edin.
Birlikte Kural Koyun
Oyun kurallarını tek taraflı dayatmak yerine çocuğunuzla birlikte belirleyin. Bu onların kurallara uyma motivasyonunu artırır.
Alternatif Aktiviteler
Spor, sanat, müzik veya doğa etkinlikleri gibi oyun dışı aktiviteler sunarak çocuğunuzun ilgi alanlarını çeşitlendirin.
Rol Model Olun
Kendi ekran kullanım alışkanlıklarınızı gözden geçirin. Çocuklar ebeveynlerini örnek alır.
Erken Müdahale
Uyarı belirtilerini fark ettiğinizde beklemeyin. Erken aşamada yapılan konuşma ve düzenlemeler, ileri düzey müdahale ihtiyacını azaltır.
Ne Zaman Profesyonel Yardım Almalısınız?
Aşağıdaki durumların birden fazlası 12 aydan uzun süredir devam ediyorsa profesyonel destek almanız önerilir.
Destek Kaynakları
Yeşilay Danışmanlık Merkezi (YEDAM)
Yüz yüze ve çevrimiçi danışmanlık hizmeti. Ücretsiz ve gizli.
Web sitesini ziyaret etAklınıza takılan soruları uzmanlarımıza sorabilirsiniz.
Soru Sor